Koray
New member
- Katılım
- 8 Mar 2024
- Mesajlar
- 433
- Puanları
- 0
Bu sorular, toplumsal cinsiyet kalıplarını yeniden üretmek yerine, daha kapsayıcı ve etkili ruh sağlığı hizmetleri geliştirmeye yardımcı olabilir.
8. EMDR'nin sınırlılıkları ve güvenli uygulama koşulları
EMDR'nin bilimsel olarak desteklenen bir tedavi seçeneği olması, her sorunda kullanılabileceği veya her koşulda aynı ölçüde etkili olacağı anlamına gelmez. Özellikle travmatik anılarla çalışılması, kişinin yoğun duygular yaşamasına neden olabilir. Bu nedenle uygulama, kişinin psikolojik durumu ve ihtiyaçları dikkate alınarak planlanmalıdır.
Dikkat edilmesi gereken başlıca noktalar şunlardır:
- Doğru değerlendirme: TSSB belirtileri, depresyon, kaygı, dissosiyatif belirtiler ve eşlik eden diğer sorunlar gerektiğinde birlikte değerlendirilmelidir.
- Güvenli ortam: Kişinin hâlen şiddet veya başka bir tehlike altında olduğu durumlarda öncelik güvenliğin sağlanmasıdır. Geçmişteki anıların işlenmesi, devam eden gerçek tehlikeyi ortadan kaldırmaz.
- Uygulayıcının yetkinliği: EMDR, uygun eğitim ve klinik süpervizyon almış bir ruh sağlığı uzmanı tarafından uygulanmalıdır.
- İlerlemenin izlenmesi: Belirtilerdeki değişim, günlük yaşam üzerindeki etkiler ve olası zorlanmalar düzenli olarak gözden geçirilmelidir.
- Alternatiflerin değerlendirilmesi: EMDR uygun değilse veya kişi başka bir yaklaşımı tercih ediyorsa travma odaklı bilişsel davranışçı terapi gibi kanıta dayalı seçenekler ele alınabilir.
Ayrıca EMDR'nin farklı psikolojik sorunlarda kullanılmasıyla ilgili araştırmaların kanıt düzeyi aynı değildir. Cuijpers ve arkadaşlarının 2020 tarihli sistematik derleme ve meta-analizi, 76 araştırmayı değerlendirmiş; TSSB dışındaki çeşitli sorunlarda EMDR'nin etkisini belirlemek için yeterli kanıt bulunmadığı sonucuna varmıştır. Çalışmalarda yanlılık riski ve yüksek araştırmalar arası değişkenlik de önemli sınırlılıklar olarak belirtilmiştir. PubMed
Bu nedenle EMDR'nin travma sonrası stres bozukluğunda incelenmiş ve kılavuzlarda önerilen bir yaklaşım olması, depresyon, her tür kaygı bozukluğu veya gündelik yaşamın bütün sorunları için aynı düzeyde kanıta sahip olduğu anlamına gelmez.
9. EMDR araştırmalarını okurken hangi ölçütlere dikkat etmeliyiz?
Bir tedavi yöntemine ilişkin makaleyi değerlendirirken yalnızca sonuç bölümüne bakmak yeterli değildir. Araştırmanın nasıl yürütüldüğü de en az sonuçlar kadar önemlidir.
Örneklem büyüklüğü: Araştırmaya kaç kişinin katıldığına bakılmalıdır. Küçük örneklemler, gerçek etkinin olduğundan büyük veya küçük tahmin edilmesine neden olabilir.
Kontrol grubu: EMDR'nin etkisi bekleme listesiyle karşılaştırıldığında elde edilen sonuç ile başka bir kanıta dayalı psikoterapiyle karşılaştırıldığında elde edilen sonuç aynı anlama gelmez. Bir tedavinin hiçbir müdahale uygulanmayan koşuldan daha iyi olması, diğer tedavilerden üstün olduğunu kanıtlamaz.
Etki büyüklüğü ve güven aralığı: İstatistiksel anlamlılık, etkinin klinik açıdan ne kadar önemli olduğunu tek başına göstermez. Güven aralıkları tahminin belirsizliğini değerlendirmeye yardımcı olur.
Takip süresi: Tedaviden hemen sonra görülen iyileşmenin aylar veya yıllar boyunca sürüp sürmediği araştırılmalıdır.
Yanlılık riski: Katılımcıların seçimi, değerlendirmelerin yapılma biçimi, araştırmadan ayrılan kişilerin sonuçları ve olumsuz bulguların yayımlanıp yayımlanmadığı dikkate alınmalıdır.
Çıkar çatışmaları: Araştırmanın finansman kaynakları ve yazarların ilgili kurumlarla ilişkileri incelenmelidir. Bir çalışmanın belirli bir kurum tarafından desteklenmesi otomatik olarak geçersiz olduğu anlamına gelmez; ancak bağımsız tekrar çalışmaları bilimsel güveni artırır.
Özellikle meta-analizlerde yalnızca kaç çalışmanın olumlu sonuç verdiğini saymak yerine, çalışmaların niteliğini, birbirleriyle ne kadar tutarlı olduğunu ve kullanılan karşılaştırma gruplarını değerlendirmek gerekir. Bilimsel kanıt, tek bir etkileyici istatistikten çok, farklı yöntemlerle yürütülen araştırmaların birbiriyle ne ölçüde örtüştüğüyle güçlenir.
10. EMDR ekolü hakkında genel değerlendirme
EMDR, travmatik anıların ve bunlarla ilişkili sıkıntıların yeniden işlenmesini hedefleyen, yapılandırılmış bir psikoterapi yaklaşımıdır. Özellikle travma sonrası stres bozukluğunun tedavisinde önemli bir araştırma birikimine sahiptir ve uluslararası klinik kılavuzlarda yer almaktadır.
Bununla birlikte üç noktayı birbirinden ayırmak gerekir:
Birincisi, EMDR'nin klinik açıdan yararlı olabileceğine ilişkin kanıtlar vardır. İkincisi, bu yararın hangi mekanizmalar üzerinden ortaya çıktığı tam olarak açıklığa kavuşmuş değildir. Üçüncüsü, yöntemin etkisi her bireyde aynı değildir ve sonuçlar diğer kanıta dayalı psikoterapilerle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmelidir.
Bence EMDR'yi anlamanın en sağlıklı yolu, onu ne mucizevi bir çözüm olarak görmek ne de göz hareketleri üzerinden basite indirgemektir. Önemli olan, kişinin yaşadığı sıkıntının bilimsel olarak değerlendirilmesi, uygun tedavinin seçilmesi ve iyileşmenin gerçek yaşam sonuçları üzerinden takip edilmesidir.
Travmatik bir anının etkisini azaltmak, geçmişte yaşananları inkâr etmek veya unutmak zorunda olmak anlamına gelmez. Amaç, geçmişteki olayın bugünkü yaşam üzerindeki yıpratıcı etkisini azaltmak ve kişinin kendisini daha güvende hissederek yaşamına devam edebilmesini desteklemektir.
Forum tartışması için sorular
1. EMDR'nin etkili bulunması, göz hareketlerinin tedavideki rolünün de kanıtlandığı anlamına gelir mi?
2. Bir psikoterapi yönteminin başarısını değerlendirirken belirti puanlarını mı, kişinin günlük yaşamındaki değişimi mi, yoksa her ikisini mi esas almalıyız?
3. EMDR ile travma odaklı bilişsel davranışçı terapi arasında seçim yapılırken bilimsel kanıtlar ve danışanın kişisel tercihi nasıl dengelenmelidir?
4. Toplumsal cinsiyet, sosyal destek ve ekonomik koşulların tedavi sonuçlarına etkisini araştırmak için nasıl çalışmalar tasarlanmalıdır?
5. Bir yöntemin bazı kişilerde etkili, bazılarında etkisiz olması bilimsel açıdan nasıl açıklanabilir?
Kaynakça ve ileri okuma
1. Shapiro, F. (1989). Eye movement desensitization: A new treatment for post-traumatic stress disorder. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 20(3), 211–217. https://doi.org/10.1016/0005-7916(89)90025-6
2. Cuijpers, P., van Veen, S. C., Sijbrandij, M., Yoder, W., & Cristea, I. A. (2020). Eye movement desensitization and reprocessing for mental health problems: A systematic review and meta-analysis. Cognitive Behaviour Therapy. https://doi.org/10.1080/16506073.2019.1703801
3. Rasines-Laudes, P., & Serrano-Pintado, I. (2023). Efficacy of EMDR in post-traumatic stress disorder: A systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Psicothema, 35(4), 385–396. https://doi.org/10.7334/psicothema2022.309
4. Lewis, C., Roberts, N. P., Andrew, M., Starling, E., & Bisson, J. I. (2020). Psychological therapies for post-traumatic stress disorder in adults: Systematic review and meta-analysis. European Journal of Psychotraumatology. EMDR ve diğer psikolojik müdahalelerin kanıtlarını değerlendirirken karşılaştırmalı derlemelerden yararlanılabilir.
5. Landin-Romero, R., Moreno-Alcázar, A., Pagani, M., & Amann, B. L. (2018). How does eye movement desensitization and reprocessing therapy work? A systematic review on suggested mechanisms of action. Frontiers in Psychology, 9, 1395. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01395
6. Wade, D., Varker, T., Kartal, D., Hetrick, S., O'Donnell, M., & Forbes, D. (2016). Gender difference in outcomes following trauma-focused interventions for posttraumatic stress disorder: Systematic review and meta-analysis. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 8(3), 356–364. https://doi.org/10.1037/tra0000110
7. World Health Organization. (2023). Post-traumatic stress disorder (PTSD): Psychological interventions-adults. DSÖ kanıta dayalı önerileri
8. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). (2018). Post-traumatic stress disorder: Recommendations. https://www.nice.org.uk/guidance/ng116/chapter/recommendations
8. EMDR'nin sınırlılıkları ve güvenli uygulama koşulları
EMDR'nin bilimsel olarak desteklenen bir tedavi seçeneği olması, her sorunda kullanılabileceği veya her koşulda aynı ölçüde etkili olacağı anlamına gelmez. Özellikle travmatik anılarla çalışılması, kişinin yoğun duygular yaşamasına neden olabilir. Bu nedenle uygulama, kişinin psikolojik durumu ve ihtiyaçları dikkate alınarak planlanmalıdır.
Dikkat edilmesi gereken başlıca noktalar şunlardır:
- Doğru değerlendirme: TSSB belirtileri, depresyon, kaygı, dissosiyatif belirtiler ve eşlik eden diğer sorunlar gerektiğinde birlikte değerlendirilmelidir.
- Güvenli ortam: Kişinin hâlen şiddet veya başka bir tehlike altında olduğu durumlarda öncelik güvenliğin sağlanmasıdır. Geçmişteki anıların işlenmesi, devam eden gerçek tehlikeyi ortadan kaldırmaz.
- Uygulayıcının yetkinliği: EMDR, uygun eğitim ve klinik süpervizyon almış bir ruh sağlığı uzmanı tarafından uygulanmalıdır.
- İlerlemenin izlenmesi: Belirtilerdeki değişim, günlük yaşam üzerindeki etkiler ve olası zorlanmalar düzenli olarak gözden geçirilmelidir.
- Alternatiflerin değerlendirilmesi: EMDR uygun değilse veya kişi başka bir yaklaşımı tercih ediyorsa travma odaklı bilişsel davranışçı terapi gibi kanıta dayalı seçenekler ele alınabilir.
Ayrıca EMDR'nin farklı psikolojik sorunlarda kullanılmasıyla ilgili araştırmaların kanıt düzeyi aynı değildir. Cuijpers ve arkadaşlarının 2020 tarihli sistematik derleme ve meta-analizi, 76 araştırmayı değerlendirmiş; TSSB dışındaki çeşitli sorunlarda EMDR'nin etkisini belirlemek için yeterli kanıt bulunmadığı sonucuna varmıştır. Çalışmalarda yanlılık riski ve yüksek araştırmalar arası değişkenlik de önemli sınırlılıklar olarak belirtilmiştir. PubMed
Bu nedenle EMDR'nin travma sonrası stres bozukluğunda incelenmiş ve kılavuzlarda önerilen bir yaklaşım olması, depresyon, her tür kaygı bozukluğu veya gündelik yaşamın bütün sorunları için aynı düzeyde kanıta sahip olduğu anlamına gelmez.
9. EMDR araştırmalarını okurken hangi ölçütlere dikkat etmeliyiz?
Bir tedavi yöntemine ilişkin makaleyi değerlendirirken yalnızca sonuç bölümüne bakmak yeterli değildir. Araştırmanın nasıl yürütüldüğü de en az sonuçlar kadar önemlidir.
Örneklem büyüklüğü: Araştırmaya kaç kişinin katıldığına bakılmalıdır. Küçük örneklemler, gerçek etkinin olduğundan büyük veya küçük tahmin edilmesine neden olabilir.
Kontrol grubu: EMDR'nin etkisi bekleme listesiyle karşılaştırıldığında elde edilen sonuç ile başka bir kanıta dayalı psikoterapiyle karşılaştırıldığında elde edilen sonuç aynı anlama gelmez. Bir tedavinin hiçbir müdahale uygulanmayan koşuldan daha iyi olması, diğer tedavilerden üstün olduğunu kanıtlamaz.
Etki büyüklüğü ve güven aralığı: İstatistiksel anlamlılık, etkinin klinik açıdan ne kadar önemli olduğunu tek başına göstermez. Güven aralıkları tahminin belirsizliğini değerlendirmeye yardımcı olur.
Takip süresi: Tedaviden hemen sonra görülen iyileşmenin aylar veya yıllar boyunca sürüp sürmediği araştırılmalıdır.
Yanlılık riski: Katılımcıların seçimi, değerlendirmelerin yapılma biçimi, araştırmadan ayrılan kişilerin sonuçları ve olumsuz bulguların yayımlanıp yayımlanmadığı dikkate alınmalıdır.
Çıkar çatışmaları: Araştırmanın finansman kaynakları ve yazarların ilgili kurumlarla ilişkileri incelenmelidir. Bir çalışmanın belirli bir kurum tarafından desteklenmesi otomatik olarak geçersiz olduğu anlamına gelmez; ancak bağımsız tekrar çalışmaları bilimsel güveni artırır.
Özellikle meta-analizlerde yalnızca kaç çalışmanın olumlu sonuç verdiğini saymak yerine, çalışmaların niteliğini, birbirleriyle ne kadar tutarlı olduğunu ve kullanılan karşılaştırma gruplarını değerlendirmek gerekir. Bilimsel kanıt, tek bir etkileyici istatistikten çok, farklı yöntemlerle yürütülen araştırmaların birbiriyle ne ölçüde örtüştüğüyle güçlenir.
10. EMDR ekolü hakkında genel değerlendirme
EMDR, travmatik anıların ve bunlarla ilişkili sıkıntıların yeniden işlenmesini hedefleyen, yapılandırılmış bir psikoterapi yaklaşımıdır. Özellikle travma sonrası stres bozukluğunun tedavisinde önemli bir araştırma birikimine sahiptir ve uluslararası klinik kılavuzlarda yer almaktadır.
Bununla birlikte üç noktayı birbirinden ayırmak gerekir:
Birincisi, EMDR'nin klinik açıdan yararlı olabileceğine ilişkin kanıtlar vardır. İkincisi, bu yararın hangi mekanizmalar üzerinden ortaya çıktığı tam olarak açıklığa kavuşmuş değildir. Üçüncüsü, yöntemin etkisi her bireyde aynı değildir ve sonuçlar diğer kanıta dayalı psikoterapilerle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmelidir.
Bence EMDR'yi anlamanın en sağlıklı yolu, onu ne mucizevi bir çözüm olarak görmek ne de göz hareketleri üzerinden basite indirgemektir. Önemli olan, kişinin yaşadığı sıkıntının bilimsel olarak değerlendirilmesi, uygun tedavinin seçilmesi ve iyileşmenin gerçek yaşam sonuçları üzerinden takip edilmesidir.
Travmatik bir anının etkisini azaltmak, geçmişte yaşananları inkâr etmek veya unutmak zorunda olmak anlamına gelmez. Amaç, geçmişteki olayın bugünkü yaşam üzerindeki yıpratıcı etkisini azaltmak ve kişinin kendisini daha güvende hissederek yaşamına devam edebilmesini desteklemektir.
Forum tartışması için sorular
1. EMDR'nin etkili bulunması, göz hareketlerinin tedavideki rolünün de kanıtlandığı anlamına gelir mi?
2. Bir psikoterapi yönteminin başarısını değerlendirirken belirti puanlarını mı, kişinin günlük yaşamındaki değişimi mi, yoksa her ikisini mi esas almalıyız?
3. EMDR ile travma odaklı bilişsel davranışçı terapi arasında seçim yapılırken bilimsel kanıtlar ve danışanın kişisel tercihi nasıl dengelenmelidir?
4. Toplumsal cinsiyet, sosyal destek ve ekonomik koşulların tedavi sonuçlarına etkisini araştırmak için nasıl çalışmalar tasarlanmalıdır?
5. Bir yöntemin bazı kişilerde etkili, bazılarında etkisiz olması bilimsel açıdan nasıl açıklanabilir?
Kaynakça ve ileri okuma
1. Shapiro, F. (1989). Eye movement desensitization: A new treatment for post-traumatic stress disorder. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 20(3), 211–217. https://doi.org/10.1016/0005-7916(89)90025-6
2. Cuijpers, P., van Veen, S. C., Sijbrandij, M., Yoder, W., & Cristea, I. A. (2020). Eye movement desensitization and reprocessing for mental health problems: A systematic review and meta-analysis. Cognitive Behaviour Therapy. https://doi.org/10.1080/16506073.2019.1703801
3. Rasines-Laudes, P., & Serrano-Pintado, I. (2023). Efficacy of EMDR in post-traumatic stress disorder: A systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Psicothema, 35(4), 385–396. https://doi.org/10.7334/psicothema2022.309
4. Lewis, C., Roberts, N. P., Andrew, M., Starling, E., & Bisson, J. I. (2020). Psychological therapies for post-traumatic stress disorder in adults: Systematic review and meta-analysis. European Journal of Psychotraumatology. EMDR ve diğer psikolojik müdahalelerin kanıtlarını değerlendirirken karşılaştırmalı derlemelerden yararlanılabilir.
5. Landin-Romero, R., Moreno-Alcázar, A., Pagani, M., & Amann, B. L. (2018). How does eye movement desensitization and reprocessing therapy work? A systematic review on suggested mechanisms of action. Frontiers in Psychology, 9, 1395. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01395
6. Wade, D., Varker, T., Kartal, D., Hetrick, S., O'Donnell, M., & Forbes, D. (2016). Gender difference in outcomes following trauma-focused interventions for posttraumatic stress disorder: Systematic review and meta-analysis. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 8(3), 356–364. https://doi.org/10.1037/tra0000110
7. World Health Organization. (2023). Post-traumatic stress disorder (PTSD): Psychological interventions-adults. DSÖ kanıta dayalı önerileri
8. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). (2018). Post-traumatic stress disorder: Recommendations. https://www.nice.org.uk/guidance/ng116/chapter/recommendations